JEUGD
Frenkie de Jong’s kalmte onder druk bij Zweden
Frenkie de Jong’s rol in de 1-1 gelijkspel van Nederland tegen Zweden tijdens het WK 2026 heeft opnieuw discussies doen oplaaien over zijn speelstijl. Volgens de FIFA-data voltooide de middenvelder in zestig minuten elf passes in het laatste derde van het veld, allemaal succesvol. Zijn prestatie stond in schril contrast met het eerdere 1-1 gelijkspel tegen Polen, waar critici zijn gebrek aan voorwaartse urgentie aan de kaak stelden.
Critici beweren dat De Jong vaak pas laat passeert, met als doel tegenstanders uit positie te lokken voordat hij de ruimtes benut. Na de wedstrijd tegen Zweden zei hij tegen tv-zenders: „Ik heb het gevoel dat veel mensen voetbal niet begrijpen. Ze kijken, maar ze zien niet. Ik hoor mensen zeggen dat hij geen diepe passes speelt. Dat is niet waar. Ze kijken gewoon niet goed.”
De aanpak van De Jong berust op het lezen van het spel, de positie van tegenstanders en de sterke punten van zijn medespelers. PSV-coach Peter Bosz beaamde deze filosofie eerder dit seizoen: „Betere en snellere aanvallen beginnen vaak met een geduldiger opbouw, hoe tegenstrijdig dat ook mag klinken.” Bosz doelde hiermee op Jerdy Schouten, die bij PSV een vergelijkbare stijl hanteert als De Jong.
De moeilijkheden van Nederland tegen defensief sterke teams zoals Polen en Japan lieten de beperkingen van De Jongs methode zien wanneer tegenstanders niet meewerken. Tegen Japan voltooide De Jong slechts vijftien passes in het laatste derde van het veld in negentig minuten, waarvan dertien succesvol – een succespercentage van 87%. Alleen Japans middenvelder Nakamura had een hoger succespercentage onder de middenvelders.
De tactische intelligentie van De Jong werd geprezen door Aston Villa’s Amadou Onana, die zich zijn debuut voor België tegen Nederland herinnerde. „Tegen Nederland maakte Frenkie de Jong me bescheiden,” aldus Onana. „In vijfenveertig minuten leerde ik hoe ver ik nog achterliep.”
De speelstijl van de middenvelder is gevormd door zijn ervaring bij Barcelona, waar hij werkte in een systeem dat gericht is op snelle, korte passes en positioneel spel. Bij Oranje daarentegen legt het team de nadruk op breedte en directheid, met name via rechtsback Denzel Dumfries. De Jong past zich aan door passes uit te stellen om Dumfries niet te overbelasten, die juist hogerop het veld gedijt.
Tijdens de Nations League-wedstrijden tegen Spanje in maart 2025 ontbrak kritiek op De Jong vrijwel geheel. De tweeluik kenmerkte zich door open, aanvallend voetbal, waardoor zijn sterke punten naar voren kwamen. Toch waren er ook in die wedstrijden momenten waarop een directe pass naar Cody Gakpo wellicht beter was geweest, zoals een balverlies in De Kuip dat leidde tot de Spaanse treffer.
De vermogen van De Jong om onder druk in balbezit te blijven is ongeëvenaard bij Oranje. In balbezit fungeert hij als een magneet, zelden verborgen en altijd bezig met het herverdelen van de bal. Zijn 90%-succespercentage bij passes tegen Zweden onderstreepte zijn betrouwbaarheid, zelfs in een wedstrijd waarin Nederland moeite had met het doorbreken van een compacte tegenstander.
De discussie over de rol van De Jong zal blijven bestaan zolang Nederland teams tegenkomt die diep verdedigen. Grotere voetbalnaties, die doorgaans meer initiatief nemen, bieden minder uitdagingen voor zijn speelstijl. Zoals De Jong voor het toernooi opmerkte: „De betere teams graven zich niet zo in als Polen dat doet.”